alergologia.org - portal lekarzy alergologów

Chemotechnique Diagnostics - materiały do diagnostyki alergii kontaktowej

Alfabetyczny spis alergenów i haptenów

t_platk_top

Reklama

chemotechnique.pl

Spis publikacji || 9. Akademia Dermatologii i Alergologii || Terapia podstawowa/leczenie miejscowe AZS

Uwaga, otwiera nowe okno. DrukujEmail

Roman Nowicki

Katedra i Klinika Dermatologii, Wenerologii i Alergologii GUMed


Połączenie codziennej terapii emolientowej i właściwej pielęgnacji naskórka z leczeniem przeciwzapalnym stosowanym w zależności od potrzeby jest podstawą leczenia atopowego zapalenia skóry (tab. I). Konieczne jest delikatne i dokładne oczyszczanie skóry atopowej [1]. Stan pacjenta ulega poprawie po 5-minutowej kąpieli w letniej wodzie, po której zaleca się aplikację środków nawilżających np. białej wazeliny. Kąpiele z dodatkiem olejów tworzących emulsje nawilżają skórę. Olej utrzymuje wodę w naskórku i zapobiega jej parowaniu. W przypadku niemowląt zaleca się 3 kąpiele, a przypadku osób dorosłych 1-2 kąpiele dziennie. Należy unikać silnych detergentów i zasadowych mydeł, a zamiast nich do kąpieli dodawać substancje o działaniu natłuszczająco-nawilżającym. Kąpiel nie powinna być zbyt ciepła (ok. 36 stopni) i w przypadku niemowląt nie powinna przekraczać kilku minut. Po kąpieli należy skórę delikatnie osuszyć, unikając silnego tarcia, które może powodować podrażnienie.

Odpowiednio dobrane emolienty stosuje się na całą powierzchnię wilgotnej skóry

 Warunkiem skutecznej terapii emolientowej jest dobra współpraca z pacjentem. Niezwykle ważną rolę odgrywa edukacja i wyjaśnienie pacjentowi/rodzicom pacjenta konieczności systematycznego stosowania emolientów, nawet w przypadku gdy objawy suchej skóry ustąpią. Bezpośrednie stosowanie emolientów na stan zapalny jest źle tolerowane, powoduje pieczenie i nasilenie świądu, dlatego najpierw należy zastosować miejscowe leki przeciwzapalne [1].

 

Tabela I. Terapia podstawowa AZS.

OCZYSZCZANIE SKÓRY

  • Delikatne i dokładne, mechaniczne
  • Środki myjące z/bez substancji aseptycznych
  • Odpowiednie formy galenowe
  • pH fizjologiczne  w granicach 6
  • Krótki czas kąpieli ≤ 5 min - w tym 2 min. kąpiel w olejku
  • Temperatura kapieli 27-30◦C
  • Dodanie  do wanny ½ szklanki podchlorynu sodu - eliminuje świąd
  • Sole kąpielowe - ułatwiają usuwanie złuszczonych KC, łusek naskórka, korzystne zwłaszcza w nasilonym zliszajcowaceniu (impetiginizacji)

TERAPIA EMOLIENTOWA

  • Stosowanie emolientów min. 2-3 x dziennie!
  • Odpowiednie dawki emolientów (250–500 g/tyg) 
  • Glicerol jest lepiej tolerowany niż mocznik i chlorek sodu
  • Glikol propylenowy łatwo podrażnia małe dzieci < 2 r.ż. i nie powinien być u nich stosowany
  • Stosowanie emolientów pozbawionych białkowych alergenów i haptenów  u dzieci < 2 r.ż.
  • Nie stosować emolientów zwiększających ryzyko alergii np. zawierających wyciągi z orzeszków ziemnych lub owsa 
  • Gdy stosowane są różne leki miejscowe, zachować odstępy czasowe 
  • Przynajmniej raz w roku przypominać zalecenia!

Aktywne preparaty lecznicze należy stosować przed emolientami [1,2].

Należy zwrócić uwagę pacjenta na konieczność unikania czynników nasilających objawy chorobowe (tab. II).

 

Tabela. II. Najczęstsze czynniki nasilające przebieg AZS [wg. 3].

Grupa czynników

Opis szczegółowy
Miejscowe czynniki drażniące

mydła, detergenty, rozpuszczalniki, proszki do prania (zmieniają pH skóry na zasadowe), ubrania z materiałów wełnianych lub włókien syntetycznych, perfumy

Pokarmy zawierające duże ilości tyraminy (prekursor histaminy)

ryby, sery żółte i pleśniowe

Czynniki fizyczne

wysoka i zbyt niska temperatura, nadmierne wysuszenie powietrza (grzejniki, klimatyzacja), gorące posiłki i napoje, intensywny wysiłek fizyczny

Drobnoustroje

nadkażenia bakteryjne, wirusowe i grzybicze

Inne

stres, czynniki hormonalne (miesiączka)

 

Miejscowe glikokortykosteroidy

Miejscowe glikokortykosteroidy (mGKS) od ponad 50 lat stanowią podstawę leczenia AZS [1,4,5]. Wywierają efekt immunosupresyjny, przeciwzapalny oraz antyproliferacyjny [4,5]. Miejscowe glikokortykosteroidy w skojarzeniu z emolientami zapewniają znakomity efekt terapeutyczny. Szybki efekt terapeutyczny sprawia, że mGKS pośrednio zmniejszają kolonizację skóry gronkowcem złocistym. Ze względu na suche środowisko naskórka atopowego preferowane są mGKS w postaci maści.

W okresie zaostrzeń AZS zaleca się mGKS o średniej sile działania. Ze względu na dużą skuteczność i niską cenę mGKS są często nadużywane. Szczególnie u dzieci leki te powinny być stosowane bardzo rozważnie, pod ścisłą kontrolą dermatologiczną. U dzieci poniżej 1 r.ż. zarejestrowane są w Polsce jedynie octan i maślan hydrokortyzonu, natomiast powyżej 2 r.ż.: furoinian mometazonu oraz propionian flutikazonu, leki charakteryzujące się wysoką selektywnością i powinowactwem receptorowym. Pozostałe mGKS można stosować dopiero od 12 r.ż., a pochodne fluorowane tylko do leczenia bliznowców.

 

Miejscowe inhibitory kalcyneuryny

W przypadku gdy mGKS są przeciwskazane lub źle akceptowane przez pacjenta i/lub jego rodzinę, w okresach zaostrzeń AZS zalecane są miejscowe inhibitory kalcyneuryny: takrolimus maść (Protopic®) i pimekrolimus krem (Elidel®). Miejscowe inhibitory kalcyneuryny (mIK) hamują aktywację limfocytów T i uwalnianie zapalnych cytokin. Pimekrolimus w postaci 1% kremu zalecany jest w łagodnym i umiarkowanym AE, a takrolimus w maści 0.03 i 0.1% w umiarkowanym i ciężkim wyprysku. Takrolimus w porównaniu z pimekrolimusem wykazuje szybsze i silniejsze działanie, a poprawa kliniczna po jego zastosowaniu widoczna jest już pierwszym tygodniu leczenia. 

Preparaty te aplikuje się dwa razy dziennie do czasu ustąpienia stanu zapalnego. Mogą być one bezpiecznie stosowane przez wiele miesięcy na wszystkie obszary skóry, włącznie z miejscami tak wrażliwymi jak powieki, twarz, szyja, okolice wyprzeniowe i genitalia zarówno u dorosłych jak i u dzieci. W przeciwieństwie do mGKS nie hamują syntezy kolagenu, nie powodują ścieńczenia naskórka i nie niszczą bariery naskórkowej. Mogą być bezpiecznie stosowane przez okres wielu miesięcy nawet w obrębie tak wrażliwych okolic jak: twarz, szyja, zgięcia stawów i okolica anogenitalna.

Najczęstszym objawem niepożądanym związanym ze stosowaniem mIK jest pieczenie w miejscu aplikacji, które po pewnym czasie ustępuje [3,6,7]. 

Wykazano, że nawet długotrwałe 12 miesięczne leczenie takrolimusem dzieci w wieku od 2 do 15 roku życia jest skuteczne, bezpieczne i bardzo dobrze tolerowane [8].

 

Piśmiennictwo:

  1. Ring, J., Alomar, A., Bieber, T., Deleuran, M., Fink-Wagner, A. i wsp. Guidelines for treatment of atopic eczema (atopic dermatitis) Part I. J Eur Acad Dermatol Venereol. 2012; 26:1045-1060.
  2. Loden M. Role of topical emolients and moisturizers in the treatment of dry skin barrier disorders. Am J Clin Dermatol 2003; 4: 771-788.
  3. Darsow U, Lubbe J, Taieb A, Seidenari S, Wollenberg A, Calza AM i wsp.  Position paper on diagnosis and treatment of atopic dermatitis. J Eur Acad Dermatol Venereol 2005;19: 286-295.
  4. Hanifin JM, Cooper KD, Ho VC, Kang S, Krafchik BR, Margolis DJ, i wsp. Guidelines of care for atopic dermatitis. J Am Acad Dermatol 2004;50: 391-404.
  5. Green C, Colquitt JL, Kirby J, Davidson P. Topical corticosteroids for atopic eczema: Clinical and cost effectiveness of once-daily vs. more frequent use. Br J Dermatol  2005; 152: 130-141.
  6. Paller AS, Lebwohl M, Fleischer Jr. AB, Antaya R, Langley RG, Kirsner RS. i wsp. Tacrolimus ointment is more effective than pimecrolimus cream with a similar safety profile in the treatment of atopic dermatitis: Results from 3 randomized, comparative studies. J Am Acad Dermatol 2005; 52: 810-822.
  7. Abramovits W. A clinician's paradigm in the treatment of atopic dermatitis. J Am Acad Dermatol  2005; 53(1 Suppl. 1) :S70-S77.
  8. Kang S, Lucky AW, Pariser D, et al. Long-term safety and efficacy of tacrolimus ointment for the treatment of atopic dermatitis in children. J Am Acad Dermatol 2001 44(1 Suppl):S58-64.

Page created: 6 February 2013, last updated: 6 February 2013.

Istotną zmianą w funkcjonowaniu nowego portalu alergologia.org jest konieczność rejestracji aktywnych (tj. piszących) użytkowników. Dzięki temu możemy zagwarantować, że wypowiedzi na portalu alergologia.org pochodzą wyłącznie od specjalistów alergologów lub osób w trakcie specjalizacji z alergologii. Zainteresowanych rejestracją prosimy o kontakt za pośrednictwem formularza
na stronie kontaktowej.

Reklama

rfp_300x426_juz_jest

Archiwum konferencji

Reklama

Medukacja.biz - edukacja medyczna

facebook

google-plus-logo-male

emk_baner420x80

emk_baner420x80

Partnerzy portalu

Polskie Towarzystwo Alergologiczne

alergologia.org (C) 2012 Wszystkie prawa zastrzeżone / All rights reserved


Niniejsza publikacja przeznaczona jest wyłącznie dla osób uprawnionych do wystawiania recept oraz osób prowadzących obrót produktami leczniczymi w rozumieniu przepisów ustawy Prawo farmaceutyczne z dnia 6 września 2001 r.

stat4u